Excursie Landgoed Zelle: van rijke historie tot succesvolle innovatie

Het is niet zo bekend als bijvoorbeeld landgoed Marienwaerdt in Beesd, en met 356 hectare bovendien een stuk kleiner, maar Landgoed Zelle tussen de Gelderse plaatsen Hengelo en Ruurlo mag wel een golfbaan met 18 holes tot haar domein rekenen. Deze zorgt voor een groot deel van de inkomsten die het landgoed in stand houden. Daarnaast is er de pacht van boerderijen Groot Zelle, Klein Zelle en Groot Gotink (samen 122 ha.), worden er vakantiewoningen verhuurd, huren enkele bedrijven kantoorruimte in het monumentale Koetshuis en is er 13,5 kilometer wandelpad, wat subsidie in het laatje brengt. Ook het Pieterpad loopt over het landgoed. Inkomsten uit bosbouw zijn er, in tegenstelling tot vroeger, nauwelijks meer. Zomaar wat feitjes die Gerrit Jan Liet, VVA-lid en tussen 2005 tot 2023 directeur-rentmeester van het landgoed, opsomt tijdens de excursie op 25 september. Vijfentwintig deelnemers zijn op de activiteit afgekomen en genieten van de omgeving, het mooie weer en elkaars gezelschap.

Na de ontvangst in de Koestal, gesitueerd recht tegenover het al eerder genoemde Koetshuis, vertrekt de groep voor een wandeling over het landgoed. Zelle wordt voor het eerst genoemd in 1326 als Gelders leen. Daarna wisselde het verschillende keren van eigenaar. Sinds 1838 is dat de familie van Dordt tot Medler. Binnen de gracht wordt eerst de werkschuur van zorgboerderij MAROPE bezocht, die onder andere het groenonderhoud op het landgoed voor zijn rekening neemt. Inmiddels telt de instelling zestien personen met een afstand tot de arbeidsmarkt die niet alleen te vinden zijn op het landgoed, maar ook ingeschakeld kunnen worden voor tuinklussen bij particulieren.

Daarna is er aandacht voor de lanen rondom het landhuis. Deze ontstonden in de tijd dat de familie Grothe eigenaar was van het landgoed (1669 – 1838). Voor het ontwerp schakelde Grothe de Franse landschapsarchitect André Le Nôtre in, die ook de tuinen ontwierp van het kasteel van Versailles en St. James’s Park in Londen. In de 21^e eeuw waren diverse lanen aan vernieuwing toe. Liet was verantwoordelijk voor deze operatie, maar kreeg tijdens het proces te maken met een aantal droge zomers, waardoor een groot deel van de aanplant (inlandse eik en moseik) niet aansloeg. Een voorstel om een deel van de lanen in te planten met tamme kastanje, een soort die goed droogte verdraagt, werd niet goedgekeurd.

In verband met de tijd wordt het westelijke natuurlijkste deel van het landgoed overgeslagen. Hier lopen Brandrode runderen en is een saai populierenbos omgevormd naar een gevarieerd natuur- en retentiegebied.

Dan op naar het dorpje Varssel wat tegen het landgoed aanligt, maar er geen deel van uit maakt. Bij het clubhuis van de golfbaan (95 hectare) net buiten het dorp is er een pauze; de helft van de wandeling zit er nu op. Via de Sarinkdijk, een voor auto’s toegankelijke weg die midden over het golfterrein loopt, is de volgende stop bij Agrec Zelle Beheer, het bedrijf wat de golfbaan al 30 jaar onderhoudt, maar net als MAROPE ook andere (groen)klussen in de regio aanneemt. Daar krijgen de deelnemers uitleg over hoe je een golfbaan onderhoudt. Een dak vol zonnepanelen zorgt ervoor dat het machinepark grotendeels elektrisch wordt aangedreven. Wist u trouwens dat een green tegenwoordig vaak met een robot wordt gemaaid? En dat golfers daar gewoon om door kunnen spelen? Uiteraard wordt ’s-nachts niet gemaaid in verband met de aanwezigheid van egels op het terrein. Verder horen ze over een nieuwe uitvinding van het bedrijf die zoek geraakte golfballen verwijdert uit maaisel, grond en slib. Dit systeem bevalt zo goed dat ook andere golfbanen al interesse hebben getoond. Bij een gemiddelde 18-holes golfbaan verdwijnen jaarlijks 100.000 ballen. In de wetenschap dat Nederland 270 golfbanen telt gaat het dus om substantiële aantallen. Op deze manier probeert de golfsector haar steentje bij te dragen aan een duurzamere omgeving. Na 7,5 kilometer komt het landhuis weer in zicht. Eén ding is zeker: het was weer een interessante excursie.