Op vrijdag 20 maart 2026 brachten we met bijna veertig belangstellenden een bezoek aan Frederiksoord, onderdeel van de Koloniën van Weldadigheid en erkend als UNESCO Werelderfgoed. De excursie bood een boeiende inkijk in een bijzonder stuk Nederlandse geschiedenis.
Het museum
De dag begon in het museum, waar we na enige logistieke uitdagingen met museumkaarten en tijdsslotsen uiteindelijk toegang kregen. Binnen wachtte een indrukwekkend verhaal. De oorsprong van de koloniën gaat terug tot 1818, toen generaal Johannes van den Bosch een uniek plan ontwikkelde om de armoede, die na de Napoleontische tijd diep in Nederland geworteld was, aan te pakken.
Zijn initiatief leidde tot de oprichting van landbouwkoloniën op woeste gronden, waar arme stedelingen een nieuwe start konden maken. Gezinnen kregen onderdak, voedsel, scholing en medische zorg, in ruil voor arbeid. Dit systeem wordt gezien als een vroege voorloper van de moderne verzorgingsstaat.
Ook de latere ontwikkeling van onderwijs in Frederiksoord kwam aan bod. Dankzij een schenking van majoor Van Swieten in 1884 werden er onder andere een tuinbouwschool en een bosbouwschool opgericht. De tuinbouwschool groeide uit tot een gerenommeerd instituut dat maar liefst 121 jaar op hoog niveau functioneerde. Studenten, ook wel “tuinhazen” genoemd, stonden bekend om hun enorme praktijkkennis. Extra bijzonder was dat één van de deelnemers aan de excursie zelf ooit leerling was aan deze tuinbouwschool.
Mooie wandeling
Na het museumbezoek volgde een wandeling onder begeleiding van twee gidsen. Zij vertelden levendig over de geschiedenis van het gebied en lieten onder meer de karakteristieke koloniehuisjes en de locatie van de voormalige tuinbouwschool zien. De combinatie van verhalen en zichtbare historie maakte diepe indruk op de deelnemers.
Afgaand op de enthousiaste reacties kan worden geconcludeerd dat het een zeer geslaagde en leerzame excursie was.
